از رعايا « به بهانهء مدد خرج لشكر » صادر كردند و اين امر باعث خانه خرابى مردم گرديد . گويا علت ، فقر و فلاكت مردم بوده است كه بعدها شاه عباس اول ناگزير شد بار ديگر قوانين مالياتى را به دقت تمام رعايت كند . اسكندر منشى گزارش مىدهد كه شاه مردم را از قيد پرداخت چند ماليات آزاد ساخت « 361 » . مهمترين اين تدابير آن بود كه وى در سال 1007 ( - 9 - 1598 م . ) افزايش عمومى ماليات را كه توسط مرشد قلى خان انجام پذيرفته بود لغو كرد . فرمان‌داد تا حكام از هر پنج دينارى كه قبلا دريافت مىكردند يك دينار تخفيف بدهند « 362 » . شاه عباس اول مىخواست با اين تدبير بدعتى را كه به مرور زمان در عراق عجم پا گرفته بود لغو كند و مجددا اوضاع و احوال را با « قانون قديم » و « دستور العمل » زمان طهماسب اول مطابقت دهد « 363 » . در دورهء شاه عباس اول به اين امر توجه شد كه گرفتن ماليات در سراسر كشور طبق قواعد و ضوابط واحدى انجام گيرد . مثلا در سال 1000 ( - 1592 م . ) شاه بلافاصله پس از فتح گيلان فرمانى براى « استمالت » مردم آن ديار صادر كرد . وى حكام ، تيول‌داران و غيره را از گرفتن ماليات‌هائى كه قبلا توسط حكام محلى به‌صورت « مبتدع » اخذ مىشد منع كرد « 364 » . در سال بعد شاه وزير كل را

--> ( 361 ) - تاريخ عالم‌آراى عباسى ، ص 587 ، 895 و بعد از آن . ( 362 ) - تاريخ عالم‌آراى عباسى ، ص 587 : تخفيف دينارى پنج دينار عمل كرد حكام . ( 363 ) - مينورسكى اين موضع را قدرى متصنع ترجمه كرده است ( تذكرة الملوك ، ص 176 ) به خصوص كه « عمل كرد » مسلما به همان معنى است كه ما به دست داده‌ايم ( رجوع شود به عباسنامه ، ص 318 و بعد از آن ؛ همچنين جواهر الاخبار ، ص a 332 : « عمل خان احمد » يعنى جمع وصولى ماليات خان احمد ) . ( 364 ) - رونوشت فرمان در : مكتوبات خان احمد خان ، ص a 100 تا a 101 با مشخصات زير : كتابخانهء دانشگاه توبينگن ، مخزن سابق كتابخانهء دولتى -